Nếu bạn đang cố gắng tìm hiểu ý nghĩa của cụm từ “software defined vehicle” – thuật ngữ đã xuất hiện khắp CES 2024 – bài viết này sẽ giúp bạn một tay.
“Software defined vehicle” (hay SDV) không phải là mới gì cả, nó đã xuất hiện từ giữa đến cuối những năm 2010 để mô tả sự phát triển của ô tô từ thiết bị cơ khí sang thiết bị phần lớn chạy bằng phần mềm.
Thông thường, các nhà sản xuất ô tô và những người theo dõi ngành so sánh sự chuyển đổi này với sự chuyển đổi của điện thoại thông minh. Các nhà sản xuất ô tô đã nói về việc biến ô tô thành “điện thoại thông minh trên bánh xe” từ khoảng năm 2014 trở lại đây.
Tại sao?
Cách đây nhiều năm, điện thoại có nhiều hình dạng và kích cỡ, cùng nhiều tính năng. Giờ đây, tất cả chúng đều hình chữ nhật có thể bỏ túi được phân biệt bởi hệ điều hành cơ bản và phần mềm được cập nhật thường xuyên.
Những người nói về “software-defined vehicle” cho rằng một sự chuyển đổi tương tự đang xảy ra với ô tô.
Đó là lý do tại sao các nhà tư vấn thích nói rằng ô tô đang trở thành “điện thoại thông minh trên bánh xe”.
Chỉ là điều này vẫn chưa xảy ra.
Các nhà phân tích ngành, giám đốc điều hành, nhà cung cấp và lãnh đạo cấp cao của các nhà sản xuất ô tô đều nói chung một điều: Ngành đang nỗ lực phát triển nó, nhưng hầu hết các nhà sản xuất ô tô, đặc biệt là các nhà sản xuất ô tô ở Bắc Mỹ và Châu Âu, vẫn chưa đạt được.
Phép ẩn dụ thích hợp nhưng đừng nghiêm trọng hoá vấn đề.
Đầu tiên, sự gia tăng của các thiết bị có thể gập lại cũng như tình yêu không thể phá vỡ dành cho bàn phím di động và máy ảnh độc lập cho chúng ta biết rằng phần mềm không phải là tất cả. Nhưng quan trọng hơn, điện thoại thông minh không được đánh giá cao về tuổi thọ; một vài năm trôi qua và chúng bị tụt hậu sau mỗi bản cập nhật.
Mặt khác, các nhà sản xuất ô tô đang hướng tới việc tạo ra những phương tiện được điều khiển bằng phần mềm, cải tiến theo thời gian ngay cả khi phần cứng đã cũ.
Định nghĩa “software defined vehicle” như nào?
Về căn bản, “software defined vehicle” là bất kỳ ô tô, xe tải hoặc SUV nào có “khả năng có thể được nâng cấp theo thời gian, bằng phần mềm, thay vì phải thay đổi các bộ phận vật lý” – Mike Ramsey, nhà phân tích ô tô của Gartner cho biết.
Moritz Neukirchner, giám đốc cấp cao của công ty phần mềm ô tô Elektrobit: “software defined vehicle” có nghĩa là “bạn thực sự có thể đưa các chức năng mới vào một chiếc xe chưa từng có trước đây”.
Neukirchner thừa nhận rằng “software defined vehicle” là một “từ thông dụng được sử dụng quá mức ngày nay”. Ông lập luận rằng “software-defined vehicle” không chỉ là cập nhật mà “thực sự còn mang lại giá trị mới cho một chiếc ô tô”.
Tuy nhiên, để đạt được mức năng lực đó là điều mà các nhà sản xuất ô tô và nhà cung cấp phải vật lộn, phần lớn là do nó đòi hỏi sự thay đổi hoàn toàn trong kiến trúc điện tử cơ bản của xe.
Dan Cauchy, người giám sát phần mềm ô tô tại tổ chức phi lợi nhuận Linux Foundation, cho biết: “Phần lớn SDV không nhất thiết phải hướng tới người tiêu dùng“. Thay vào đó, Cauchy cho biết một chiếc xe gọi là “software defined vehicle” khi công nghệ cơ bản cho phép các nhà sản xuất ô tô tự xây dựng, triển khai và quản lý phần mềm trên nhiều mẫu ô tô, cho dù chúng cũ hơn, mới hơn, bình dân hay cao cấp.
Xuất phát điểm
Theo Stefan Buerkle, người đứng đầu lĩnh vực điện toán tại Bosch, “software defined vehicle” có hai yếu tố chính:
- phần mềm chạy trong ô tô và
- kiến trúc điện tử đằng sau nó
Ngày nay, một chiếc ô tô được trang bị tốt có khoảng 100 bộ điều khiển điện tử (ECU) khác nhau, mỗi bộ có một mục đích cụ thể – ví dụ: trợ lực lái, kích hoạt túi khí, khóa cửa, v.v.
Buerkle cho biết cách làm này đã hiệu quả vì “bạn đã phát triển nó một lần, bạn đã xác định các giao diện – ai giao tiếp với ai và theo tiêu chuẩn nào”.
Buerkle giải thích: Khi hệ thống điện tử trong ô tô hoạt động và ổn định, “bạn mang nó ra thị trường và bán nó trong 5 năm tiếp theo”. “Và trong 5 năm đó, bạn sẽ làm ra mẫu xe tiếp theo.”
Đó là công việc bình thường, nhưng kiến trúc của một “software defined vehicle” sẽ rất khác.
Ông nói: “Gần như không thể quản lý 90 đến 100 ECU khác nhau và đảm bảo rằng khi bạn cập nhật cái này, nó vẫn hoạt động với cái kia”.
Thay vào đó, một chiếc xe “software defined vehicle” cần có một “kiến trúc hợp lý”, Buerkle nói, để tập hợp tất cả các chức năng “vào một đến hai ECU tối đa”.
Theo Buerkle, đó là cách bạn “biến chiếc xe thành một thứ có thể cập nhật được như điện thoại thông minh”.
Xe “software-defined vehicle”có thể làm gì?
Hiện tại, màn hình cảm ứng trên ô tô đang sử dụng các nút bấm, núm vặn, công tắc và mặt số vật lý, nhưng xu hướng ô tô “software-defined vehicle” được cho là còn nhiều hơn thế.
Khi các nhà sản xuất ô tô và các nhà phân tích sử dụng thuật ngữ này, họ có xu hướng nói về các bản cập nhật phần mềm không dây lớn có chức năng mới.
“Software-defined vehicle” cũng xuất hiện khi các nhà sản xuất ô tô ám chỉ tất cả số tiền họ hy vọng kiếm được bằng cách tính phí đăng ký tài xế.
Ramsey tin rằng các công ty như GM và Stellantis đang tìm kiếm nguồn cảm hứng từ hoạt động kinh doanh dịch vụ cực kỳ sinh lời của Apple.
Người dùng Apple phải trả phí đăng ký để đổi lấy mọi thứ từ phát nhạc trực tuyến và tải xuống trò chơi cho đến lưu trữ tệp và hỗ trợ kỹ thuật.
Nếu điện thoại thông minh là bất kỳ dấu hiệu nào, chúng ta có thể thấy các nhà sản xuất ô tô bán hoặc kích hoạt nhiều loại đăng ký tập trung vào ô tô trong tương lai.
Tuy nhiên, không giống như Apple, “Tôi không kỳ vọng bất kỳ công ty nào trong số đó sẽ đạt được mức doanh thu và lợi nhuận thực sự cao từ việc này,” Ramsey cảnh báo, “Nhưng họ có thể sẽ đạt được điều gì đó mang lại lợi nhuận hợp lý,” ông nói.
Điều này ít nhiều phù hợp với những gì mà ông chủ phần mềm của Hyundai, Chang Song đã nói trong cuộc họp báo của công ty tại CES 2024.
Vị này lập luận rằng “ô tô đã phát triển vượt ra ngoài vai trò truyền thống là phương tiện di chuyển. Chúng không chỉ dùng để đi lại nữa” ông nói.
Song nói thêm:
“Chúng tôi đang nói về những chiếc ô tô sẽ hoạt động với các dịch vụ trên điện thoại của bạn để bắt chuyến hoặc chia sẻ ô tô cũng như quản lý đội xe lớn cho các doanh nghiệp.” – “trái tim của những giải pháp này là phần mềm”.
Tôi có thể mua một chiếc xe “software-defined vehicle” chưa?
Các công ty thường gọi thuật ngữ phương tiện được xác định bằng phần mềm theo cách hướng tới tương lai và đầy khát vọng.
Tuy nhiên, ngày nay có một số nhà sản xuất ô tô sản xuất xe được điều khiển bằng phần mềm. Tuy nhiên, con số đó thay đổi tùy theo định nghĩa của bạn.
Theo Buerkle, Ramsey và một số chuyên gia ô tô khác, xe Tesla chính là “software-defined vehicle”.
Tesla có khả năng không chỉ bổ sung các tính năng mới thông qua các bản cập nhật phần mềm không dây, như video trò chơi hoặc phát hiện ổ gà, nó cũng có thể đưa ra các bản cập nhật có thể thay đổi cách hoạt động của xe và thậm chí cả việc quản lý pin.
Tuy nhiên, bạn có thể có lập luận khác. Lần cuối cùng chúng tôi nghe nói, Tesla không đưa phần mềm lên tất cả ô tô của mình cùng một lúc, cũng như chưa tung ra một cửa hàng ứng dụng trong ô tô – mặc dù có vẻ như nó đang đặt nền móng cho một cửa hàng.
Điều này nghe có vẻ không giống một chiếc điện thoại thông minh chạy trên bánh xe phải không?
Theo định nghĩa của riêng mình, Cauchy ước tính rằng những phương tiện được xác định bằng phần mềm thực sự “có thể là vài năm nữa”. Neukirchner cũng trả lời tương tự: “Tôi nghĩ chúng ta đang đến đó, nhưng chưa có ai hoàn toàn ở đó cả”.
Neukirchner giải thích thêm: “Khi tôi xem xét công nghệ cốt lõi, bạn cần đẩy nhanh quá trình phát triển. Bạn cần tăng tốc độ kiểm tra. Bạn cần tăng tốc độ tích hợp. Bạn cần có khả năng điều chỉnh mô hình kinh doanh của mình cho phù hợp với thế giới mới này.”
Tuy nhiên, giám đốc Elektrobit nói thêm rằng ông nhìn thấy “sự tiến bộ trong toàn bộ chuỗi cung ứng”.
Vì vậy, có lẽ nó chưa được ‘chín’ hoàn toàn, nhưng xu hướng “software-defined vehicle” rõ ràng đang diễn ra.
Thế còn “software-defined profits” (lợi nhuận từ software-defined vehicle) thì sao?
Các nhà cung cấp chắc chắn muốn nhảy vào “cơn sốt” software defined.
Tại CES, MotorTrend đã công bố “buổi dạ tiệc trao giải” dành cho các “nhà đổi mới” software defined vehicel, trong khi LG giới thiệu “nền tảng di động trong tương lai” và màn hình trong ô tô trong một thông cáo báo chí chứa đầy SDV.
Intel cho biết họ đã mua một nhà sản xuất chip để củng cố hoạt động kinh doanh ô tô của mình và BlackBerry đã công bố nền tảng âm thanh và âm học cho các phương tiện được điều khiển bằng phần mềm.
Neukirchner nhấn mạnh một số tình huống kinh doanh xung quanh các software defined vehicle, bao gồm các công cụ tối ưu hóa và quản lý đội xe.
Ông cũng chỉ ra vai trò của các công ty khởi nghiệp với tư cách là nhà cung cấp ô tô, bằng cách bán những thứ như công cụ kiểm tra dựa trên đám mây, cũng như những hạn chế hiện tại của các cửa hàng ứng dụng ô tô.
Neukirchner cảnh báo – “Vấn đề mà chúng tôi thấy ngày nay là chúng tôi hiện đang đếm 15 hệ điều hành (hệ điều hành) ô tô khác nhau – vì vậy cuối cùng” “bạn sẽ thấy khá nhiều sự phân mảnh của thị trường đó, và đây là điều gì đó điều đó có thể cản trở sự thành công” đối với các nhà phát triển phần mềm bên thứ ba.
Tất cả những thứ này đều nhảm nhí?
Có và không.
Ngành công nghiệp ô tô yêu thích các từ thông dụng và từ viết tắt; Có rất nhiều thuật ngữ vô thần như “infotainment” và “PHEV”.
May mắn thay, cụm từ “software defined vehicle” dường như quá rắc rối để được sử dụng ngoài các thông cáo báo chí và báo cáo phân tích. Tuy nhiên, đó là một xu hướng rất thực tế đằng sau hậu trường.
Các nhà sản xuất ô tô đang ném hàng tỷ đô vào nỗ lực phát triển software defined vehicel với hy vọng thu được lợi nhuận từ khoản đầu tư đó.
Từng là duy nhất của Tesla, máy tính bảng tích hợp giờ đây trông khá bình thường trên bảng điều khiển ô tô và xe tải mới, đồng thời các nhà sản xuất ô tô lớn đang dần chấp nhận các bản cập nhật qua mạng (mặc dù nhiều bản cập nhật có khả năng hạn chế), phần mềm hỗ trợ người lái và các cửa hàng ứng dụng chuyên dụng.
Như CES nhắc nhở chúng ta hàng năm, về cơ bản mọi thứ đều trở nên “thông minh” – điện thoại, TV, đồng hồ, tủ lạnh, v.v.
Hiện tượng tương tự cũng đang xảy ra với ô tô; nó chỉ diễn ra chậm hơn, một phần vì ô tô có nhiều bộ phận chuyển động hơn so với bộ điều chỉnh nhiệt thông minh.
Theo Buerkle, kỳ vọng của người lái xe đang thay đổi, nhưng xu hướng này không chỉ đơn giản là mang đến cho người tiêu dùng những gì họ muốn.
Khi giá cao thúc đẩy mọi người giữ xe lâu hơn, các công ty ô tô muốn bù đắp cho việc bán được ít xe hơn bằng cách tính phí đăng ký phần mềm.
Ví dụ, GM muốn doanh thu dịch vụ của mình đạt 25 tỷ USD mỗi năm vào năm 2030, trong khi Stellantis đặt mục tiêu chỉ thấp hơn một chút – 22,5 tỷ USD vào cuối thập kỷ này.
Đây không hẳn là lãnh địa của Apple – hoạt động kinh doanh dịch vụ của công ty mang lại số tiền lớn như vậy chỉ trong một quý. Tuy nhiên, các nhà sản xuất ô tô này vẫn đặt mục tiêu kiếm được nhiều doanh thu từ phần mềm và các dịch vụ liên quan.
Bài kiểm tra thực sự là liệu cuối cùng khách hàng có nhận được giá trị có ý nghĩa từ các software defined vehicle hay không, cũng như liệu giá trị đó có đảm bảo các khoản phí đi kèm với nó hay không.
Nguồn: TechCrunch